Elleboogklachten: oorzaken, oefeningen en wanneer je hulp zoekt

Wat zijn elleboogklachten?

De elleboog is een scharniergewricht gevormd door drie botten: de humerus, de radius en de ulna. Aan de binnenkant zit de epicondylus medialis waar de buigspieren van pols en vingers vasthechten. Aan de buitenkant zit de epicondylus lateralis waar de strekspieren zitten. Tussen die twee loopt de nervus ulnaris, de zenuw die tintelingen in de ring- en pinkfinger kan geven. Op de punt ligt de bursa olecrani, een slijmbeurs die als kussentje dient. Een elleboogklacht is bijna altijd een verhaal over overbelasting van een van deze structuren, meestal in combinatie met een probleem verderop in de arm. Wanneer de onderarmspieren en peesaanhechtingen langdurig onder spanning staan, komt ook de doorbloeding in het gebied onder druk. Binnen de osteopathie is een optimale circulatie een van de uitgangspunten, omdat pezen, slijmbeurs en zenuwen daar direct baat bij hebben.

Symptomen van elleboogklachten

De meest voorkomende signalen zijn pijn bij het strekken of buigen van de elleboog, pijn bij het optillen van een pan of tas, drukpijn op de binnen- of buitenkant, een zeurende pijn ’s ochtends of na een dag typen, tintelingen tot in de vingers, een bult op de punt of aan de binnenkant en soms zwelling of warmte. Herken je meerdere signalen, dan valt jouw klacht meestal onder een van de onderstaande vormen.

Welke elleboogklachten bestaan er?

Tenniselleboog (laterale epicondylitis)

Pijn en drukgevoeligheid aan de buitenkant van de elleboog, verergerd door het strekken van de pols of het vastpakken van een voorwerp. Ondanks de naam krijgen ook veel niet-tennissers dit door langdurig muisgebruik, klussen of verkeerd tillen.

Golfersarm (mediale epicondylitis)

De tegenhanger aan de binnenkant van de elleboog. Pijn bij het buigen van de pols, knijpen of iets vasthouden. Komt naast golfers voor bij krachtsporters, timmermannen en mensen die veel typen.

Slijmbeursontsteking (bursitis olecrani)

Een ontstoken slijmbeurs op de punt van de elleboog. Geeft een duidelijke, vaak pijnloze bult op de elleboog. Ontstaat door langdurig steunen (studentenelleboog) of na een klap.

Nervus ulnaris-irritatie (cubitaal tunnelsyndroom)

Beknelling van de zenuw in de goot aan de binnenkant van de elleboog. Tintelingen en gevoelloosheid in ring- en pinkfinger, vooral ’s nachts of bij een lang gebogen elleboog.

Elleboog uit de kom (luxatie)

Ontstaat na een val op de uitgestrekte hand of een sportongeval. Zichtbare vervorming, plotselinge heftige pijn en onvermogen om de arm te bewegen. Altijd een spoedgeval.

Gekneusde of overstrekte elleboog

Na een val, klap of plotselinge overstrekking. Zwelling, drukpijn en beperkte beweging. Herstel duurt meestal twee tot zes weken.

Cervicobrachiaal syndroom

Elleboogklachten die eigenlijk uit de nek komen. Uitstralende pijn met tintelingen tot in de vingers, geen drukpijn op de elleboog zelf.

Slijtage (artrose) van het ellebooggewricht

Zeldzamer dan in knie of heup, mogelijk na jarenlange zware belasting of een oude blessure. Geeft ochtendstijfheid en pijn bij bewegen.

Oorzaak van elleboogklachten

Overbelasting en herhaalde beweging. Muizen, typen, telefoneren met de elleboog op tafel, klussen, tuinieren, verkeerd tillen. Het klassieke mechanisme van Repetitive Strain Injury (RSI) dat de peesaanhechtingen op de epicondylen irriteert.

Sport met veel polsbewegingen. Tennis, badminton, golf, klimmen, krachttraining met slechte techniek. Een backhand met te veel polsactie is de klassieker voor tenniselleboog.

Compensatie vanuit schouder en nek. Een naar voren gerolde schouder of vastzittende nek dwingt de arm in een baan die de elleboog niet aankan. De onderarmspieren compenseren en betalen de rekening.

Val, klap of overstrekking. Val op de uitgestrekte hand of directe klap. Pijn in de elleboog na een val hoort binnen enkele dagen medisch beoordeeld te worden om een fractuur of luxatie uit te sluiten.

Slaaphouding. Pijn in de ellebogen na het slapen komt vaak door slapen met sterk gebogen ellebogen, waardoor de nervus ulnaris uren onder spanning staat.

Langdurig steunen. Uren met de elleboog op een bureau, autoraam of stoelleuning irriteert de bursa olecrani en kan een bult veroorzaken.

Stress en verhoogde spierspanning. Bij chronische spanning trekken de nek- en schouderspieren aan. De arm hangt niet meer ontspannen en de onderarmspieren staan continu iets aan. Dat werkt ook door op de doorbloeding in de onderarm.

Anatomische factoren en oude blessures. Een asymmetrie in de nek of schoudergordel, een oude schouderblessure of een verstoord bewegingspatroon in de pols kan de elleboog jaren later opbreken.

Wat kun je zelf doen bij elleboogklachten?

Bij milde klachten die kort bestaan, helpt zelfhulp meestal binnen twee tot vier weken. Consequent doen.

Ontlast de peesaanhechtingen

Elke twintig minuten tijdens muisgebruik of typen even je onderarm losschudden. Zwaar tillen doe je met de handpalm naar boven (onderhands) in plaats van naar beneden. Dat spaart de strekpezen die bij tenniselleboog zijn betrokken.

Doe deze oefeningen bij elleboogklachten

Deze vijf oefeningen dekken de meest voorkomende vormen. Blijf binnen de pijnvrije bewegingsrange.

1. Excentrische polsstrekking. Zit met je onderarm op tafel, handpalm naar beneden. Houd een klein gewicht (0,5 tot 1 kg) vast, breng je pols met de andere hand omhoog en laat langzaam over drie tellen zakken. Vijftien herhalingen, drie keer per dag. Bewezen effectief bij tenniselleboog.

2. Excentrische polsbuiging. Zelfde oefening met handpalm naar boven. Voor golfersarm.

3. Onderarm stretch. Strek je arm voor je uit, palm naar beneden, trek met de andere hand je vingers naar je toe. Dertig seconden. Draai daarna palm omhoog en trek de vingers weer naar je toe. Beide zijden.

4. Schouderbladen mobiliseren. Rol je schouders tien keer naar achteren en knijp de schouderbladen samen. Elleboogklachten beginnen vaak boven de elleboog.

5. Nekrotaties. Draai je hoofd langzaam links en rechts en laat je oor naar de schouder zakken. Voor de cervicale component die veel elleboogklachten in stand houdt.

Verbeter je werkplek

Muis en toetsenbord dicht bij het lichaam. Ellebogen in een hoek van negentig tot honderd graden, ondersteund maar niet drukkend op de armleuning. Vermijd langdurig steunen op de punt van de elleboog.

Slaap met een lichte buiging

Slapen met sterk gebogen ellebogen belast de nervus ulnaris. Rol een handdoek om je elleboog om je te dwingen tot een lichte buiging, of slaap op je rug met de armen naast je lichaam.

Warmte, koude en dosering

Bij chronische zeurende pijn helpt warmte en zachte beweging. Bij een acute ontsteking, val of plotselinge zwelling is koude in de eerste 48 uur beter. Volledige rust is bij chronische klachten meestal contraproductief. Belasting doseren werkt beter dan stoppen.

Gebruik een brace alleen tijdens belasting

Een epicondyliebrace kan bij tenniselleboog of golfersarm de trekkracht op de peesaanhechting verminderen. Alleen dragen tijdens de activiteit, niet dag en nacht.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Direct contact met de huisarts of 112

• Zichtbaar vervormde elleboog na een val (mogelijke luxatie of fractuur).

• Onvermogen om de arm te bewegen na een val.

• Doof gevoel of witte, koude onderarm en hand.

• Koorts met een warme, rode, gezwollen elleboog.

Afspraak bij de huisarts binnen enkele dagen

• Pijn na een val of klap die na 48 uur niet minder wordt.

• Aanhoudende tintelingen of gevoelloosheid in de vingers.

• Bult op de elleboog die snel groeit, warm aanvoelt of pijnlijk wordt.

• Klachten die na zes weken zelfhulp niet verbeteren.

• Krachtsverlies in hand of vingers.

Naar de fysiotherapeut

• Chronische tenniselleboog of golfersarm waarbij oefentherapie de kern is.

• Post-operatieve revalidatie.

Naar de orthopeed (via huisarts)

• Vermoeden op een grote peesscheur.

• Herhaalde luxaties.

• Klachten die na drie tot zes maanden behandeling niet reageren.

Wat doet een osteopaat bij elleboogklachten?

Bij elleboogklachten kijk ik met de handen naar de hele arm-schouder-nekketen. De elleboog krijgt de rekening van wat er boven en beneden gebeurt: een vastzittende schouder, een verstoorde nek, een verstijfde polsbeweging of een verkeerde belasting vanuit de rug. Alleen de elleboog behandelen werkt zelden. In het onderzoek betrek ik altijd de nek, borstwervelkolom, schouder, sleutelbeen, pols en de bewegingsketen bij tillen en werken.

De behandeling zelf is zacht en gericht. Geen medicatie en geen invasieve technieken. Waar de beweeglijkheid vastzit, geef ik die terug zodat de elleboog weer ruimte krijgt om vrij te bewegen zonder dat de peesaanhechtingen worden overbelast. Doordat de circulatie in het gebied verbetert, krijgen pezen, slijmbeurs en zenuwen weer de kans om te herstellen.

Waar osteopathie goed werkt bij elleboogklachten:

• Tenniselleboog (laterale epicondylitis).

• Golfersarm (mediale epicondylitis).

• Aanhoudende of langdurige elleboogklachten die niet reageren op rust of brace.

• Elleboogklachten door RSI, muizen of schermwerk.

• Slijmbeursontsteking in het subacute of chronische stadium.

• Milde nervus ulnaris-irritatie.

• Elleboogklachten met uitstraling of oorsprong vanuit de nek.

• Restklachten na een oude val of overstrekking.

• Sportgerelateerde overbelasting.

Bij een acute luxatie, aangetoonde peesscheur, breuk of ernstige zenuwuitval verwijs ik direct naar huisarts of orthopeed.

Wat gebeurt er tijdens een behandeling?

Een eerste consult duurt 45 minuten. Ik neem de tijd voor je verhaal, omdat elleboogklachten vandaag meestal een optelsom zijn van maanden overbelasting. Daarna volgt een onderzoek waarbij ik van top tot teen naar houding, beweeglijkheid en spanning kijk. De behandeling zelf is rustig en zacht.

Na afloop bespreek ik wat ik gevonden heb en welke oefeningen of aanpassingen je tussen de sessies door helpen. Bij de meeste patiënten zijn drie tot vijf behandelingen genoeg om structureel verschil te maken. Osteopathie wordt door de meeste zorgverzekeraars vergoed vanuit de aanvullende verzekering.

Veelgestelde vragen

Waarom heb ik pijn in mijn elleboog bij het strekken?

Pijn bij het strekken van de elleboog wijst meestal op irritatie van een peesaanhechting op de epicondyl, meestal aan de buitenkant (tenniselleboog). De strekpezen van pols en vingers hechten daar vast en trekken bij elke strekbeweging aan. Ontstaat de pijn opeens na een klap of val, denk dan aan een kneuzing of overstrekking. Blijft de pijn dagen tot weken hangen, dan is het bijna altijd een overbelastingspatroon dat niet vanzelf weggaat. Kijk naar muisgebruik, tilgewoontes en sportbewegingen. Zit de pijn dieper in het gewricht zelf, dan is een medische beoordeling zinvol.

Wat is het verschil tussen tenniselleboog en golfersarm?

De namen wijzen op de kant van de elleboog waar de klacht zit. Tenniselleboog is pijn aan de buitenkant, op de laterale epicondyl, waar de strekspieren van pols en vingers vasthechten. Golfersarm is pijn aan de binnenkant, op de mediale epicondyl, waar de buigspieren zitten. Ondanks de namen krijgen de meeste mensen deze klachten niet door tennis of golf, maar door langdurig muisgebruik, verkeerd tillen, krachttraining of klussen. De behandelprincipes zijn hetzelfde: ontlasten, gerichte excentrische oefeningen en de oorzaak in de keten aanpakken.

Waar komt een bult op mijn elleboog vandaan?

Een bult op de punt van de elleboog wijst meestal op een ontstoken of gezwollen slijmbeurs (bursitis olecrani). Ontstaat door langdurig steunen op de elleboog of na een klap. Vaak pijnloos of alleen bij druk. Wordt de bult warm, rood of pijnlijk, dan is er mogelijk een infectie en is medische beoordeling nodig. Een bult aan de binnenkant kan wijzen op een ganglion (een goedaardige cyste gevuld met gewrichtsvocht), een lipoom of een vergrote lymfeklier. Elke bult die snel groeit, hard aanvoelt of blijft bestaan verdient een blik van de huisarts.

Kan een osteopaat helpen bij een hardnekkige tenniselleboog?

Ja, en juist bij hardnekkige gevallen loont een bredere kijk. Een tenniselleboog die niet reageert op rust, brace of massage heeft bijna altijd een probleem hoger in de keten: een vastzittende schouder, een asymmetrie in de nek of een verstoord bewegingspatroon in de rug. Alleen lokale behandeling van de elleboog raakt de bron dan niet. De osteopaat onderzoekt de hele arm-schouder-nekketen, herstelt de beweeglijkheid waar die vastzit en combineert dat met gerichte excentrische oefeningen. Bij de meeste patiënten zijn drie tot vijf sessies genoeg om structureel verschil te maken.